Het ministerie van Sociale Rechten, Consumptie en de Agenda 2030 kondigde op 18 december 2024 de start aan van een sanctieprocedure tegen Airbnb vanwege het niet verwijderen van “duizenden advertenties van toeristische appartementen zonder vergunning”. In vervolg hierop zijn via de Directie Consumentenzaken verschillende sanctieprocedures tegen bedrijven die toeristische accommodaties in strijd met de Wet tot Bescherming van Consumenten zouden beheren.
De aanleiding hiervoor ontstond door klachten van personen die toeristische appartementen huurden in de veronderstelling dat de eigenaar ook een particulier was, terwijl het in werkelijkheid een bedrijf was. Het onterecht vermelden in advertenties dat de beheerder van een toeristische accommodatie een particulier is, omdat deze in werkelijkheid een bedrijf is,levert een misleidende praktijk op in strijd met de Wet oneerlijke concurrentie. Een van de voordelen die bedrijven hiermee kunnen behalen is het ontlopen van de wettelijke verplichting om een klantenservice te hebben die potentiële klachten afhandelt.
Nadat het Hooggerechtshof van Madrid (TSJM) begin mei 2025 het beroep van Airbnb verwierp tegen een eerste beslissing inzake consumentenbescherming, die betrekking had op 5.800 advertenties voor vakantiewoningen in zes verschillende autonome regio’s (Andalusië, Madrid, Catalonië, de regio Valencia, de Balearen en Baskenland), deed hetzelfde hof dit opnieuw bij besluit van 19 juni 2025.
Het hof verwierp het argument van het bestaan van onherstelbare schade en het door de overheid beschikken over “effectievere en proportionelere middelen voor het nagestreefde doel”.
In werkelijkheid kunnen de rechters in de voorlopige voorzieningen die het hier betrof echter niet inhoudelijk op de zaak ingaan. Daarom zullen ze dit later in de procedure doen wanneer ze de rechtmatigheid van de beslissing van de overheid beoordelen. In de tussentijd blijft het bevel tot verwijdering van de advertenties van kracht.
In totaal heeft het Ministerie van Consumentenzaken drie resoluties naar Airbnb gestuurd. De patforms kregen de opdracht om 65.935 illegale advertenties te blokkeren en te verwijderen. Reden daartoe : de advertenties bevatten niet het licentie- of registratienummer ondanks verplichting ertoe, bevatten een fout in het nummer van vergunning of registratie, of geven niet aan of de verhuurder een particulir of bedrijf is.
De strijd binnen de Consumentenbond concentreerde zich niet alleen op de twee grote platforms voor verhuur van toeristische appartementen Airbnb en Booking.com maar richtte zich ook op de overheidsinstanties, en dan met name die van Madrid en Barcelona,
De kruistocht van het Ministerie van Consumptie tegen illegale toeristenappartementen in Madrid werd begin 2025 geïntensiveerd. Eind maart 2025 diende minister Pablo Bustinduy een eerste rapport in, opgesteld door de Consumentenanalyse-eenheid, waarin werd geconcludeerd dat er 15.240 illegale toeristenappartementen waren, na een vergelijking van het aantal advertenties voor deze accommodaties op platforms zoals Airbnb en Booking (16.335) met het aantal verleende vergunningen (1.131). Drie maanden later heeft het ministerie aan de burgemeester van Madrid, José Luis Martínez Almeida, een nieuw digitaal dossier overhandigd met de postadressen van 3.565 illegale toeristenappartementen,
Consumentenzaken roept de gemeenteraad van Madrid op om “politieke wil en daadkrachtig optreden te tonen, in navolging van voorbeelden zoals die van de gemeenteraad van Barcelona, die er tijdens de ambtstermijn van Ada Colau in slaagde 7.000 illegale toeristenappartementen te sluiten en er 3.000 terug te vorderen voor de permanente woningmarkt.”
Barcelona was een pionier in de wereld in het confronteren van Airbnb met de impact van toerisme op de toegang tot huisvesting. Burgemeester Ada Colau legde Airbnb in 2018 een boete van 600.000 € op voor het adverteren van illegale toeristische appartementen. Deze boete is voor de rechter gekomen en is nog niet afgehandeld. Zo lijkt de strijd tegen illegale toeristische verhuur via gerechtelijke procedure tegen de grotere platforms niet de meest efficiënte aanpak van de woning crisis te bieden.